ÜST REKLAM

logo

reklam

Editörden Ümit Sağaltıcı BİR KADIN VE BİR DİRENİŞÇİ OLMAK


Ümit Sağaltıcı
deneme01@hotmail.com

 

 

Adı Domitila Barrios de Chunopra. Bolivya madencilerinin önderlerinden Kızılderili kökenli direnişçi bir kadın. Halkların deneyimlerini paylaşmaları gerektiğine inanıyor. Paylaşarak ve dayanışarak daha az hata yapılacağı inancında.

Brezilyalı kadın gazeteci Veizzor’e bu yüzden anlatmış yaşadıklarını.

Kendini, ülkesini dile getirmiş. Bir emekçi kadının bireysel yaşamından yola çıkarak, Bolivya halkının yakın tarihidir anlatılan. Tarihin yapımına katılan emekçi bir kadının tanıklığı.

Bolivya’da yıllardır verdiğimiz mücadele edindiğimiz deneyimleri yeni kuşaklara yardımcı olacağı umuduyla aktarmak toprağa tohum atmak istiyorum diyor Domitila.

Sürgün yıllarında kendisiyle tanışan Hiendrich Böll;  ‘’sıradan’’ bir kadının değişik ilişkileri böylesine değişik kavraması, olayları ve gelişmeleri incelemesi, açık bir anlayışı olması ve gerektiğinde etkin eylemlerde bulunması son derece şaşırtıcı diyor.

Domitila halkın yaratıcılığına inanan biri. Aktardığı her şeyi halkından öğrendiğini söyler.

Bolivya Güney Amerika’nın güney ucunda tipik bir Latin Amerika ülkesidir. Simon Bolivar’ın özgürlük mücadelesinden almış adını. Pompalar, tropikal yağmur ormanları, efsanesi And Dağlarında  İnka’ların  eski yurdu.

İspanyol sömürgeciliğinin yağmaladığı doğal zenginlik diyor. Bolivya, sömürgeci yağmanın sonunda yoksul bir bağımlı ülkeye dönüşmüş. Pek çok Latin Amerika ülkesi gibi İspanyolca konuşulur. Nüfusu İspanyol soyundan gelenler, Kızılderililer ve Netsizolardan (melezlerden) oluşur. Yerliler tarımla  uğraşır ve maden işçiliği yaparlar.

154 yıllık Cumhuriyet tarihinde 189 darbe yaşayan Bolivya’da 9 Nisan 1952’de Ulusal bir Devrim gerçekleştirilmiştir. Kızılderili köylülerin, maden işçilerinin ve emekçi halkın silahlı isyanı sonucu başarıya ulaşan bu devrim sonucunda, madenler ulusallaştırılmıştır.

Topraklar yoksul Kızılderililere dağıtılmıştır. Daha önce okuma yazma bilen erkeklerin oy kullanabildiği ülkede kadınlar ve okuma yazma bilmeyenlere oy hakkı verilmiştir.

Domitila, ülkedeki demokratik devrim kavgasının içinde yer alan madenci bir babanın çocuğu olarak 7 Mayıs 1937’de Siglo xx maden bölgesinde doğmuş daha sonra Pulacoya denilen Quijara’da büyümüş ilk derslerini Kızılderili bir sendika lideri olan babasından almıştır.

Latin Amerika bir erkek toplumudur. Fakat bu erkek toplumunda kadının geleneksel rollerinden yola çıkan örgütlenmeler oluşmuş, Latin Amerikalı bayan ‘’Companeralar’’ bu örgütlenmeleri devrimci çıkışlarının aracı yapmışlar. Kadının annelik rolünden yola çıkarak oluşturulan Plaza De Maya Anneleri Örgütü, Siglo xx bölgesinde maden İşçileri Birliği’ne bağlı Siglo xx Ev kadınları Komitesi, bu örgütlerden en önemlileri.

Sendika önderlerinin hükümete karşı yürüttükleri bir protesto eyleminde tutuklanmaları üzerine madenci eşleri başkent La Paz’da açlık grevi örgütlediler. Zorlu kavgalardan sonra eşlerinin serbest bırakılmasını sağlarlar.

Siglo xx Ev Kadınları Komitesi 1961’de  ki bu eylemler sırasında kurulur. Erkeler alay ederler.

‘’Kadınlar komite kurarlar!

Görelim bakalım!

Kırk sekiz saat bile sürmez!

Kendi aralarında örgütlenecekler ve dağılacaklar’’

Erkelerin düşündükleri olmaz. Ve bu örgütler yalnız kadınların işçi sınıfı açısından da önemli örgütler durumuna gelir.

Siglo xx’de yapılan ilk gösteride erkek yoldaşlar ‘’ Evine dön, çamaşır ve ev işleri seni bekliyor’’ diye bağırırlar. Erkekler hem alay ediyorlardı hem de nefret ediyorlardı Domitila’dan.

Örgütlülükleri çoğu kez erkek yoldaşlara rağmen gelişiyor ve kendini kabul ettiriyor.

Domitila Siglo xx Ev kadınları Örgütü’ne ilk kez 1963’te katılır.

1965 Eylül katliamını ve Ernesto Che Guevera’nın Bolivya dağlarında mücadeleye başlamasından sonra yapılan 1967 katliamını yaşar. 1967’de tutuklanır Çocuklarını elinden almakla tehdit ederler. Bir belge imzalamasını isterler. Çok korkar ama teslim olmaz.

Aydınların ve üniversite gençliğinin çabalarıyla kurtulur.

Tekrar gözaltına alındığında doğurmak üzeredir. İşkenceye uğrar, tecavüz edilmek istenir, hücrede ölü doğum yapar. Gördüğü eziyet, çocuğunu yitirmesi ve DİC’de gördüğü psikolojik işkenceler sonucu suçluluk ve pişmanlık içindedir.

Babasının da yardımıyla yeniden mücadele edilmesi gerektiğine inanır.

Domitila önce bir ev kadını olarak yaşadıkları haksızlığın bilincine varır. Ev içi emek sömürü konusunun farkındadır. Ev kadınları komitesinde bir çalışma yürütür. Ev işlerinin ücretlerini hesaplayarak ev ekonomisine katkısının boyutlarını ortaya çıkarır.

1974 Meksika Uluslararası Kadın Yılı Konferansı gerçekleştirilir. Domitila resmi bölüme değil, ‘’tribunal’’a katılır. Bu uluslararası bir toplantıdaki ilk deneyimidir. Kadın ve erkek arasındaki mücadeleyi öne çıkaran feministlere tavır alır. Bir grup Latin Amerikalı kadınla birlikte hem kadın olarak sorunlarını, hem de kurtuluşlarının nerde olduğunu ortaya koyarlar.

İlk ve temel görevin Companaralarınıza karşı savaşmak değil (Comparanam- yoldaşım) onlarla birlikte içinde yaşadığımız sistemi kadın ve erkeğin yaşamak, çalışmak ve örgütlenmek hakkının varolduğu koşullar uğruna değiştirmek ve mücadele etmek olduğunu söyledik diye anlatır.

Ünlü Amerikalı liberal feminist Boty Friedan’la  bu yüzden tartışır. Burjuva ve emekçi kadınların soruna bakışlarının nasıl olduğunu ortaya koyar Domitila.

Temel mücadelenin erkekle kadın arasında olmadığını, erkekle kadının omuz omuz bütün halkın kurtuluşu için savaşmaları gerektiğini savunur.

Erkeklerin önyargılarıyla mücadelesinin de burjuvaziye karşı yürütülen bir savaş gibi sürdürülmesini söyler.

Domitila’nın öyküsü, tümüyle kendisine karşı olan koşulları mücadeleyle bir değişme, yetkinleşme aracına dönüştüren yalın bir halk kadının öyküsüdür.

Ümit Sağaltıcı

KAYNAK: Kitle dergisi.

 

 

 

Share
738 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

1+9 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • İMAM CAFER’İ SADIK’TAN BİRKAÇ HADİS

    20 Ocak 2020 Köşe Yazıları, üst manşetler, Yerel

    Hazırlayan: Sami Aslan 1- Erkek, hanımına karşı üç şeye riayet etmelidir: Hanımının muhabbet ve ilgisini kazanmak için onunla uyum sağlamak; ona karşı güzel ahlaklı olmak; onun gözünde güzel görünmek ve refahını sağlamakla kalbini elde etmek. Kadın da kocasına karşı şu üç şeye riayet etmesi gerekir: Kocasının tüm hallerde güvenini sağlayacak şekilde kendisini kötülüklerden korumak; muhtemel hatalarının affedilmesi için sürekli kocasının hakkını gözetmesi; tatlı dil ve çekici tavırlarıyla kocasına olan sevgisini bildirmesi. 2- Basi...
  • YOLSUZLUKLARIN KİLOMETRE TAŞLARI

    15 Ocak 2020 Genel, Köşe Yazıları, üst manşetler, Yerel

    Asaf Hişmi BEL – BİR AŞ.’ye bulaşmayan kişilerin sayısı azdır. BU şirketle yapılan iş ve işlemlerin fiyat belirlemesi iki türlü. Hesabı kitabı yok. Şirket lehine sonuçlar çıkartılmaya çalışılmıştır. Toplumsal çıkar, ikinci plana atılmıştır.  Şirket kar etsin diye Asliye Hukuk Hâkimliğine sunulan Bilirkişi Raporu sahtedir. Mahkemeyi olumsuz yönden etkilemeye çalışılmıştır. Raporda kullanılan veriler sahtedir. Kıymet takdir komisyonu da sahte bedel takdiri yapmıştır. İşin aslına geçelim. BEL – BİR AŞ.’ye kat karşılığı olmak üze...
  • DOĞAL YAŞAMDAN KOPUNCA

    13 Ocak 2020 Köşe Yazıları, üst manşetler, Yerel

    Hazırlayan: Sami Aslan Yaşanacak bir tek ömrümüz var. Onu da uzun ve mutlu yaşamak için sağlıklı olmak gerekiyor. Oysa günümüz insanı çok erken, hatta küçücük yaşlarda kanser, kalp, şeker, tansiyon, obezite sorunlarıyla sarmalanıyor. Paketlerle ilaç, antidepresanlar, antibiyotikler yanımızdan ayırmadığımız aksesuarlarımız oldu. İnsan ömrü uzadı, evet uzadı ama, ne pahasına. Sağlıksız, hastalıklı, bir gün bile kullanmadığımızda ölümümüze neden olabilecek ilaçlara mahkum bir yaşam. Neden bu hale geldik: Doğadan uzaklaştıkça, bizi...
  • RANTIN ŞEYTANİ YÖNÜ ( 2 )

    13 Ocak 2020 Köşe Yazıları, üst manşetler, Yerel

    Asaf Hişmi 2 – 03.05 1991 tarih ve 11 sayılı Samandağ Belediyesi, Belediye Meclis Kararında rantın şeytani yönü, sırıtır derecede görünüyordu. BEL – BİR A.Ş.’ne Projesiz, ihalesiz  (resmi belgelerde belirtildiğine göre: 1991 yılı Birim fiyat tariflerine göre İhale Bedeli: 20.000.000 TL) iş vermek için bu şirkete kamu kurumu olarak tanıttılar. Belediye encümen ve belediye meclis kararlarında böyle tanıtılmıştı. Kamu kurumu olmayan, Kamu kurumu niteliğini taşımayan ve maliye bakanlığından uygun görüş almayan bu şirketin ödenmiş serma...