ÜST REKLAM

logo

reklam
16 Ocak 2017

DEMİR EKSİKLİĞİNDE NASIL BESLENMELİYİZ?

demir-eksikliginin-zararlari et-yumurta-balik images kansizlik1

Demir eksikliği Türkiye’de sık görülen bir hastalıktır. Demir vücudumuz için önemli bir mineraldir, vücutta üretilmediği için besinler yoluyla yeterli miktarda alınması gereklidir. Özellikle bazı dönemlerde ve riskli gruplarda, alımı takip edilmelidir. Hamileler ve bebeğini emzirenler, çocuklar, büyüme çağında ve aşırı adet kanaması geçiren genç kızlar, yaşlılar risk grubundadır. Gelişme çağındaki çocukların vücut ve beyin gelişimleri için önemlidir.

Eksikliğine bağlı kansızlık, basit bir kan testi ile belirlenebilir.

Demir Eksikliği Sebepleri Nelerdir?

Demir eksikliğiyle karşı karşıya kalabilecek riskli grup dışında aşırı kan kaybına bağlı bazı durumlar da anemiye sebep olabilir; mine kanaması, peptik ülser, bağırsak kanseri, rahim kanseri uzun dönem aspirin kullanımı gibi.. Bazı nedenlerden dolayı da kişide demir eksikliği görülebilir. Bunların başında kırmızı et yememek, vejetaryen bir rejim uygulamak gelmektedir. Aşırı kan kaybetme, diyaliz hastalığı, A vitamini eksikliği de demir eksikliğine yol açmaktadır.
Besinlerle aldığımız demir, kan hücrelerinin yapımı ve oksijen taşıması için önemlidir. Besinlerle gelen demirin ihtiyaç fazlası, vücutta depolanır. Ancak yeterli demir alınmazsa bu depo tükenir ve kan hücreleri üretimi aksamaya başlar. Demir eksikliğinde yeterli oksijen taşınamaz. Bu durumda enerji üretimi için oksijen ihtiyacı da aksar, kalp yorulur, kişi kendini güçsüz hisseder, uyku hali ve yorgunluk dikkat çekici hale gelir.

Demir eksikliği belirtileri şöyle sıralanabilir:

Yorgunluk, uyku hali, enerji azlığı

Konsantrasyon bozukluğu

Sinirlilik

Bağışıklık sisteminde zayıflık

Çarpıntı ve Nefes darlığı

Üşüme

Solgun cilt, dişeti ve tırnaklarda kırılmalar

Yiyecek dışındaki şeylere istek. Örneğin: toprak, buz, cam gibi

Tahriş olmuş dil

Demir eksikliği anemisi durumunda;

Bebek ve çocuklarda:

Zeka gelişimi ve koordinasyon bozulur,

Dikkat ve algılama azalır,

Büyümede gerilik görülür,

Enfeksiyonlara duyarlılık artar,

Tırnak, deri ve mukoza değişiklikleri ortaya çıkar.

Gebelerde:

Morbidite(hastalanma)ve mortalite(ölüm) riski artar,

Bebek ölümleri oranı,

Düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme ve

Enfeksiyonlara yakalanma riski artar,

Bağışıklık sistemi bozulur,

Buz ve toprak gibi besin olmayan maddeleri yeme davranışları görülür.

*** Demir yetersizliği anemisi olan bireylerde hava kirliliğine bağlı kurşun zehirlenmelerine duyarlılık artmaktadır.

Tedavisi Nasıldır?

Hekim tarafından önerilen ilaç tedavisi çok düzenli bir şekilde uygulanmalı ve bu tedavi, demir yönünden zengin besinlerle desteklenmelidir.

  • Proteinden zengin besinler özellikle sırasıyla karaciğer, dana eti, koyun eti ve tavuk eti, balık, yumurtademirden zengin besinlerdir ayrıca içerdikleri demir emilimi yüksektir.
  • Demir minerali et ürünleri dışında en çok kuru kayısıve kuru üzüm gibi kurutulmuş meyvelerde,kuru baklagillerde (özellikle mercimek), pekmezde, tahıllarda, lahanada, fasulye, pancar, patates, fındık, badem, şeftali, armut, hurma, susam, tahin, kabak bol miktarda bulunmaktadır. Bu gibi yiyeceklerin tüketimi vücudun demir ihtiyacını karşılayacaktır.
  • Çay ve kahve tüketimi demir emilimini azalttığı için tüketilmemelidir. Eğer tüketilmek isteniyorsa yemeklerden minimum 45 dakika sonra açık olarak tüketilebilir.
  • Et ve benzeri yiyeceklerin satın alınamadığı zaman yumurta, kurubaklagiller, kuru meyveler, pekmez, tahin ve yeşil sebzeler daha çok diyette yer almalıdır.
  • Ağırlıklı olarak hayvansal kaynaklı besinler tüketildiğinde günlük alınan demirin % 15-30’ u emilebilmektedir.C vitamini ise demir emilimini artırırken hemoglobin üretiminde de önemli yer tutar. Bu yüzden demirden zengin besinler yerken, yanında C vitamini olmasına dikkat etmek gerekir. Kivi, portakal, mandalina, bol limonlu salata iyi seçimler olabilir.
  • Ayrıca fazla miktarda kalsiyum demir emilimini engeller, bu yüzden süt ve sütlü ürünler demir takviyesi olan ilaçla birlikte alınmamalıdır.
  • Posa miktarı yüksek olan besinlerin fazla miktarda tüketimi demirin vücuttan atımını hızlandırdığı için posayla birlikte C vitamini alındığında posanın etkisini azaltır. Demir eksikliğinde kepekli ekmek tüketilmemelidir, beyaz veya tam buğday ekmek iyi bir tercih olacaktır.Ayrıca kurubaklagillerin iyi pişirilmemesi ve kepekli ekmeğin veya esmer undan yapılan köy ekmeğinin tüketimi de demirin yeterli bir şekilde emilememesini sağlar.
  • Mayalı ekmek tüketimi demirin emilimini artırdığı için tüketilmelidir. Mayasız ekmek olarak bilinen yufka veya lavaş ekmeği demir emilimini azaltır.
  • Temiz su kullanılmalı, aşılama programlarına uyulmalı, gelişigüzel fazla miktarda aspirin kullanılmamalı.
  • Temizliğe dikkat edilmeli, enfeksiyon ve paraziter hastalıklar kontrol altına alınmalıdır.

Günlük  gereksinimi

  • Erkekler için 10 mg
  • Kadınlar için 18 mg
  • Gebelik döneminde 27 mg
  • Emzirme dönemi 18 mg
  • Ergenlik dönemi 15 mg
  • Çocuk için 10 mg

Bazı besinlerin demir içerikleri

*100 gram karaciğer=8.8 mg demir içerir.

*3adet köfte (az yağlı dana eti–100 gr) = 3,0 mg demir içerir- yanında bol limonlu salata demir emilimini artırır.

*1 yemek kaşığı pekmez=1 mg demir içerir- C vitamininden zengin portakal suyunun içerisine pekmez eklenerek demir mineralinden daha fazla yararlanılır.

*1 orta boy tam yumurta= 1 mg demir içerir. 1 büyük boy yumurta sarısı=0,7mg demir içerir– kahvaltıda yanında söğüş sebzeler( domates, salatalık, biber, maydanoz) tercih ederek demirin vücudumuza daha fazla katkısı sağlanır.

*1 porsiyon kuru baklagil yemeği (60 gr-ortalama 12 kaşık) = 4,2 mg demir içerir. Yanında C vitamininden zengin brokoli ile veya salata ile bir öğün yapılabilir.

*Fındık/badem/ceviz (yaklaşık 10 gr) = 0,3-0.4mg- yağlı tohumların yanında 1 orta boy kivi veya 8 çilek tercih ederek hem demirin biyoyararlılığını sağlarız hem de güzel bir ara öğün yapmış oluruz.

 

Share
902 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

3+10 = ?