Gazeteci Araştırmacı Yazar İsmail Zubari, Samandağ’ın derin tarihindeki maraba sisteminden, Arap Alevi toplumunun özgün geleneklerine ve Res-el Seni’nin ruhuna uzanan etkileyici bir yolculuğu kaleme aldı.

“Bir toplum, geçmişini bilmeden geleceğini inşa edemez” düşüncesi ile yola çıkan araştırmacı yazar İsmail Zubari, Samandağ (Süveydiye) tarihinin en önemli sosyal katmanlarından birini oluşturan maraba sisteminin yaşayan son iki efsane ismini bir araya getirdi: Safi Çobancı (Habek) ve Ali Sapan (Myedelli).

Doksanlı yaşlarındaki bu iki emektar çınar, Res-el Seni vesilesiyle düzenlenen sürpriz buluşmada duygusal anlar yaşadı. Zubari, bu buluşmanın sadece bir dost ziyareti değil, aynı zamanda Samandağ’ın sosyo-ekonomik geçmişine ışık tutacak bir belgeleme çalışmasının ilk adımı olduğunu vurguladı.

Bir Yılda İki Yılbaşı: Samandağ’ın Kültürel Zenginliği

İsmail Zubari, bölgedeki Arap Alevi halkının dünyada eşine az rastlanır bir gelenekle, bir yılda iki farklı yılbaşını nasıl kutladığını şu sözlerle analiz ediyor: “Farklı kültürlerin bir arada yaşamayı özümsediği bir yerde yaşıyorsan her şey sana normal gelir. Komşunun inancına saygı duyar, sevincine katılır, üzüntüsüne ortak olursun.”

1. Miladi Yılbaşı: Tüketim ve Eğlence

Zubari’nin gözlemlerine göre; 31 Aralık gecesi kutlanan Miladi yılbaşı, Samandağ çarşısında tam bir “alışveriş çılgınlığı” ile yaşanıyor. Esnafın ödeme planlarını bugüne göre yaptığı, çekilişlerin ve canlı müzikli eğlencelerin ön planda olduğu bu kutlama, modern dünyanın tüketim alışkanlıklarını yansıtıyor.

• Rumi Yılbaşı (Res-el Seni): Dinginlik ve Maneviyat

14 Ocak sabahı kutlanan ikinci yılbaşı ise tam tersi bir ruhiyata sahip. Miladi kutlamanın şatafatına inat; Res-el Seni dingin, vakur ve derin bir maneviyatla karşılanıyor.

Alevi din alimleri bu günü, Hz. Musa’nın İbranileri Firavun’un zulmünden kurtardığı “Çıkış Bayramı” olarak nitelendiriyor. Mazlumun zalime direnişinin sembolü.

Ev hanımları günler öncesinden içli köfteler, kaytaz börekleri ve çörekler hazırlıyor.

Bayram sabahı ailenin büyükleri ve din amcaları ziyaret ediliyor, eller öpülüyor. Zubarinin araştırmasında dikkat çeken en önemli bölümlerden biri, Arap Alevi inancındaki “Amcalık” kurumu. 14-15 yaşına gelen erkek çocuklarının, dinin kurallarını ve Batıni yorumunu öğrenmek üzere bir “din amcasına” gönderilmesi, bu toplumsal yapının temel direklerinden biri olarak anlatılıyor.

Zubari, bu inanç sistemindeki “cihat” kavramına da açıklık getiriyor: “En büyük cihat, silahla başkasını kılıçtan geçirmek değil, insanın kendi iç dünyasını fethetmesi ve kendisini doğru yola sevk etmesidir.”

Geçmişin Işığı, Geleceğin İnşası

Yazar İsmail Zubari, sosyal adalet, fırsat eşitliği ve emeğe saygı vurgusu da yaparken, yerel geleneklerin ve tarihi tanıklıkların korunmasının önemine dikkat çekiyor. “Yaşayan Son Marabalar” projesi, Samandağ’ın kaybolmaya yüz tutan hafızasını tazelemek için büyük bir önem taşıdı. Deneyimli insanların hayatımıza katabilecekleri en kıymetli zamanlardan birini daha yaşattın, yüreğine sağlık İsmail Abi.

Ümit Dadük Sağaltıcı